Ik ben op

"Ik ben op." En je weet niet waarom. Heel herkenbaar, ik zei het zelf ook. En dan heb ik het over de moeheid van een drukke week. Niet de vermoeidheid die weggaat na een goed weekend. Nee. Die andere. Die er al is als je wakker wordt. Die onder werkelijk alles zit.
Je eet bewust. Je slaapt. Je slikt je supplementen. En toch zit je 's middags om drie uur al door je energie heen. Moet je je mails drie keer. lezen en zeg je afspraken af.

Ik ken dat gevoel van 'ik ben op'. Ik zat letterlijk in een bushokje omdat ik gewoon niet meer verder kon. Ik smeet mijn fiets tegen een lantaarnpaal en nam de bus. Eerst dacht ik dat er iets mis was met de fiets. Die trappers gingen zo zwaar. Alsof er iets klemde. Die fiets moest nodig naar de fietsenmaker.

Vijfhonderd meter. Een kippeneindje toch?

Ik schaamde mij daar. Wie in hemelsnaam ging er nou op de bus zitten wachten voor 500 meter?

Dát was het kantelpunt. Want al snel realiseerde ik mij: het lag niet aan de fiets. Helaas. Die was picobello. Het lag aan mij. Niet aan drukte. Niet aan een slechte dag. Niet aan leeftijd.

Ik deed alles wat goed was. Goed eten. Goed slapen. Supplementen. Ik wist veel. Ik deed veel. Aan beweging geen gebrek. En toch zat ik in dat bushokje.Ik was op.

Een keukenkastje met goede bedoelingen

Je wordt wakker en  en voelt het eigenlijk meteen al. Alsof je dag begint met een achterstand. Voordat je iets gedaan hebt, heb je al benen als lood.Je staat op, zet thee, kijkt in de spiegel. Dat zag er wel eens beter uit, eerlijk gezegd. Maar je wuift het weg. Iedereen is wel eens moe. Toch?

Je keukenkast staat vol met goede bedoelingen. B12, ijzer, een multi voor vrouwen, magnesium voor de nacht, omega 3 uit algen, vitamine D voor de winter, die ene vitale C die op Instagram langskwam. Je weet welke je trouw neemt en welke je vergeet. Je weet ook welke je hebt gekocht voor de zekerheid en daarna nooit meer hebt aangeraakt.

Tussendoor scroll je. Wéér een expert. Een protocol. Een voor-en-na. Ze ziet er stralend uit, zegt dat ze haar leven op orde heeft en dat het door dit ene poeder komt. Misschien moet je dat eens proberen? Of door die ochtendroutine. Of door dat ene bloedonderzoek dat je echt zou moeten doen.

Je wordt eigenlijk doodmoe van jezelf.

Want hoe vaak heb je dit jaar al iets nieuws overwogen? Een protocol dat ergens werd aanbevolen. Hoe vaak je hebt gedacht: "nu ga ik het echt zes weken volhouden." Niet dat het echt iets veranderde. Want 's avonds op de bank voel je je nog even moe als daarvoor. En wil je het liefst om 9 uur naar bed.

Als je echt eerlijk bent, zakt de energie die je nog had al halverwege de dag weg. Ergens rond drie uur. Op het moment dat je nog uren te gaan hebt.

En de dokter kon niets vinden. Je bloed was goed.

Je wil het liefst thuis blijven

Je leest een mail drie keer voordat hij landt. Zegt afspraken af. Wil het liefst thuis blijven. Kan niet meer naar een scherm kijken. Voelt je zweven. Haar dat dunner wordt, zo geleidelijk dat je het zelf niet eens meer ziet.

Maar het kan niet. Dus je redeneert het weg.

Drukte. Stress. Leeftijd. De overgang misschien al? Te weinig water vandaag. Slecht geslapen vannacht. Straks als het zomervakantie is wordt het vast beter. Of als het kerstvakantie is. Als die manager weg is.

Straks, straks, straks.

En 's avonds op de bank, als de dag eindelijk voorbij is: rusteloze benen. Die ook maar niet willen ophouden.

Het is niet de moeheid van een drukke dag. Het is die andere. Die er al is als je wakker wordt. Die onder werkelijk alles zit. Die niet verdwijnt als je een weekend niets doet.

Dat is het verschil. En dat is precies het gevoel dat mensen bedoelen als ze zeggen: ik ben op.

Tien jaar op halve kracht. En ze dacht dat het normaal was .

Er is iets opmerkelijks aan de hand. Vrouwen functioneren soms jarenlang op halve kracht zonder het zelf door te hebben.Niet omdat ze zwak zijn. Integendeel. Ze gaan gewoon door. En het gaat zo geleidelijk dat je eraan went. Aan minder energie. Aan die concentratieproblemen. Aan het haar dat dunner wordt. Aan de nagels die afbreken. Aan de sportprestaties die zakken. Aan die duizeligheid als je te snel opstaat.

Je vergelijkt jezelf met gisteren. Gisteren was het ook zo. Dus het klopt wel, toch?

Maar vergelijk jezelf eens met drie maanden geleden. Of een jaar. Kon je toen meer dan nu? Was je lichter van hoofd? Liep je trappen op zonder na te denken?

Oncologisch chirurg Marjolein Smidt was een fanatieke triatleet. Jarenlang liepen haar sportprestaties terug. Tot ze uiteindelijk flauwviel. Ze bleek ernstige bloedarmoede te hebben vertelde ze in NRC. Achteraf: "Als ik terugkijk, speelde dit waarschijnlijk al tien jaar. Ik heb jarenlang op een lage batterij geleefd.”

Tien jaar. Op halve kracht. En ze dacht dat het normaal was!

Ze is geen uitzondering. Sterker: onderzoekers en artsen stellen inmiddels dat dit patroon bij een groot deel van de vrouwen speelt, zonder dat zij het zelf herkennen. 20% van de vrouwen heeft klachten.

De klachten zijn er wel. Alleen worden ze zelden in verband gebracht met wat er werkelijk aan de hand is.

Gedachten die wegglippen

Hersenmist. Een woord dat steeds vaker opduikt. Niet kunnen focussen. Gedachten die wegglippen. Een alinea drie keer lezen. Vergeten wat je net wilde zeggen.

Vermoeidheid die 's ochtends al aanwezig is, nog voordat je iets gedaan hebt.

Haaruitval, zo geleidelijk dat je het pas ziet als je foto's terugkijkt. Broze nagels. Een bleke kleur die je zelf niet meer opvalt maar anderen wel.

Hartkloppingen bij lichte inspanning. Kortademigheid bij het traplopen. Een uithoudingsvermogen dat langzaam maar zeker slechter wordt.

Hoofdpijn die er gewoon bij hoort. Rusteloze benen 's avonds. Duizeligheid als je snel opstaat.

En dit alles met één bijzonder verraderlijk kenmerk: het zijn allemaal klachten die ook iets anders kunnen zijn. Stress. Slechte nacht. Drukke periode. Leeftijd.

Dus worden ze weggeredeneerd. Niet door artsen alleen. Maar vooral door vrouwen zelf.

Een vrouw die bij de huisarts vertelde over haar klachten, beschreef het zo: "Ik merkte dat het niet echt serieus genomen wordt. Zelfs wanneer metingen een lage waarde geven, wordt het al snel 'goed genoeg' gevonden."

Goed genoeg. Terwijl ze op halve kracht leefde.

Er zijn een paar dingen die vaker onder druk staan dan je denkt. Ook als je gezond eet. Ook als je supplementen slikt.

IJzer wordt lang niet altijd goed opgenomen. Van plantaardig ijzer neemt je lichaam maar 2 tot 20 procent op. Dus als je vegetarisch eet, moet je beter opletten. Van ijzer uit vlees neemt je lichaam 15 tot 35 procent op. Graanproducten, die de meesten van ons dagelijks eten, remmen die opname verder af. Wie vegetarisch eet én menstrueert, loopt structureel meer risico. En cruciaal: de klachten beginnen al lang voordat een arts het een naam geeft.

Zink staat op papier in peulvruchten en granen. In de praktijk binden bepaalde stoffen in die producten, zogeheten fytaten, het zink voordat het wordt opgenomen.

Magnesium zit in groene bladgroenten en noten. Maar de opname hangt samen met de kwaliteit van de bodem waarop die gewassen groeien. En die bodems zijn de afgelopen decennia aanzienlijk uitgeput.

Selenium is bijna afwezig in Europees plantaardig voedsel, zoals ook de Gezondheidsraad heeft laten weten. Ze doen nu onderzoek. Een structurele plantaardige bron bestaat nauwelijks.

Dit zijn geen randverschijnselen. Voeding bevat minder. En wat erin zit, komt minder goed aan.

Wat je vandaag kunt doen

Een paar kleine aanpassingen die direct verschil maken in hoe goed je lichaam mineralen opneemt:

Kies bewust: tempe en linzen zijn milder voor de mineralenopname dan bruine bonen of spliterwten.

Let op bereiding. Lang weken en goed doorkoken vermindert fytaten aanzienlijk. Een blikje opentrekken is geen volwaardige mineralenbron.

Combineer slim. Vitamine C bij ijzerbronnen verhoogt de opname. Koffie en thee direct bij de maaltijd remmen hem juist.

Mineraaltekort aanvullen
Meet wat je niet voelt. IJzer, zink, B12, vitamine D en selenium zijn de eerste die onder druk komen, maar geven lang niet altijd direct duidelijke signalen en ijzertekort aanvullen met alleen ijzertabletten is niet zo slim. Mineralen werken in samenhang met elkaar.

Vergelijk jezelf niet met gisteren, maar met drie maanden geleden. Dat is het tijdsframe waarin sluipende tekorten zichtbaar worden.

Het gaat niet om wat je binnenkrijgt. Het gaat om wat aankomt.

Dit is misschien het meest over het hoofd geziene punt van de hele discussie rond moeheid en supplementen.Je kunt van alles slikken. Je kunt bewust eten. Je kunt alles doen wat klopt, op papier. Maar als de weg naar de cel niet goed functioneert, blijft de vraag open: komt het ook aan?Niet meer bijvoegen is soms niet het antwoord. De vraag verschuift.

Van: wat moet ik toevoegen? Naar: wat bereikt mijn lichaam daadwerkelijk?Dat is een andere vraag. En een andere ingang.

Veelgestelde vragen over vermoeidheid

Waarom word ik moe wakker na 8 uur slaap?
Vermoeid wakker worden na een volle nacht slaap is een van de meest gehoorde klachten. En ook een van de meest onderschatte. Het is een signaal dat je lichaam niet herstelt zoals het zou moeten, niet dat je te weinig slaapt. Mogelijke oorzaken liggen in mineralentekorten die zo geleidelijk ontstaan dat je ze zelf niet meer opmerkt. Vergelijk jezelf niet met gisteren maar met een jaar geleden. Dát verschil vertelt meer dan je bloedwaarden.

Wat moet ik doen als ik heel moe ben?
Eerst: niet meteen iets toevoegen. De meeste mensen die structureel moe zijn, hebben al van alles geprobeerd. De vraag is niet wat je nog meer kunt nemen, maar of wat je al neemt ook daadwerkelijk aankomt. Begin met meten. Vraag bij je huisarts om een meting van zowel hemoglobine als ferritine, niet alleen het Hb. Of doe eerst de gratis Opname Check via form.typeform.com/to/jbeydPHl om een eerste beeld te krijgen van waar het bij jou mogelijk lekt.

Hersenmist: wat kun je doen?
Hersenmist, dat gevoel van mentale watten, niet scherp kunnen denken, vergeten wat je net wilde zeggen, is zelden op zichzelf staand. Het gaat bijna altijd samen met andere signalen: moeheid, concentratieproblemen, hoofdpijn. Het wordt vaak afgedaan als stress of slaapgebrek. Maar het kan ook wijzen op een tekort dat je lichaam al een tijdje met zich meetorst. Een vermoeidheidstest of opname-check kan meer duidelijkheid geven dan je verwacht.

Ik ben moe, heb hoofdpijn en ben vergeetachtig. Wat kan dat zijn?
De combinatie van moeheid, hoofdpijn en vergeetachtigheid, soms aangevuld met haaruitval of concentratieproblemen, is een patroon dat veel vrouwen herkennen maar zelden serieus nemen. Omdat elk signaal op zichzelf verklaarbaar lijkt. Stress. Slechte nacht. Drukke periode. Maar samen vertellen ze iets anders. Dit is precies het patroon waarbij het de moeite waard is om verder te kijken dan de standaard bloedwaarden.

Helpen supplementen bij concentratie en vermoeidheid?
Supplementen kunnen helpen, maar alleen als ze ook daadwerkelijk worden opgenomen. Dat klinkt logisch, maar is het struikelblok dat de meeste mensen overslaan. Je kunt B12, ijzer of magnesium slikken, maar als de drager ontbreekt die mineralen naar de cel transporteert, bereikt het zijn bestemming niet. Concentratie supplementen werken pas als de basis klopt.

Wat is een vermoeidheidstest?
Een vermoeidheidstest geeft inzicht in waar jouw vermoeidheid mogelijk vandaan komt. Onze gratis Opname Check is geen medische diagnose, maar een eerste oriëntatie: in een paar minuten krijg je een beeld van hoe het bij jou zit met opname en welke mineralen mogelijk onder druk staan.

Doe de opnamecheck

Meer lezen over mineralentekort? Lees hier verder

‍