Het Voedingscentrum adviseert meer plantaardig eten. Maar of de mineralen daarin ook daadwerkelijk worden opgenomen? Dát vertelt de nieuwe Schijf van Vijf niet
Het Voedingscentrum heeft in april 2026 de nieuwe Schijf van Vijf gepresenteerd. Het advies: minder rood vlees, meer peulvruchten, meer plantaardig. De reacties zijn fel. Van Kamerleden, van boeren, van wetenschappers. Maar er is één vraag die in al dat debat ontbreekt.
Niet of plantaardig beter is voor het klimaat. Niet of het Voedingscentrum zich teveel bemoeit met politiek.
Maar: als je meer plantaardig gaat eten, komen de mineralen dan ook daadwerkelijk aan?
Het antwoord is ingewikkelder dan de Schijf van Vijf suggereert.
De wijzigingen zijn ingrijpend. Maximaal 100 gram rood vlees per week — één biefstukje. Kaas gehalveerd van 40 naar 20 gram per dag. Peulvruchten omhoog van 120 naar 250 gram per week. Meer tofu, tempé, falafel, hummus.
De onderbouwing komt van de Gezondheidsraad, die concludeert dat een meer plantaardig voedingspatroon beter is voor de gezondheid én het milieu. Duurzaamheid weegt voor het eerst volwaardig mee in het advies.
Dat klinkt logisch. En deels is het dat ook. Maar er is een blinde vlek.
In 2024 publiceerde de Chalmers University of Technology in Zweden een onderzoek in het vooraanstaande tijdschrift Nutrients. Hoofdauteur Cecilia Mayer Labba onderzocht industriële vleesvervangers — precies het soort producten dat de nieuwe Schijf van Vijf aanbeveelt.
De conclusie was ongemakkelijk.
Hoewel veel vleesvervangers op papier rijk zijn aan mineralen zoals ijzer en zink, is de daadwerkelijke opname extreem laag. De reden: fytaten. Antinutriënten die van nature voorkomen in soja, erwten en andere peulvruchten, en die zich binden aan mineralen in het spijsverteringskanaal, waardoor de opname wordt geblokkeerd.
De onderzoeksresultaten waren eenduidig: de geschatte opname van ijzer en zink uit de onderzochte producten was extreem laag. Je eet het wel. Maar je lichaam ziet het niet.
IJzertekort is al een wereldwijd probleem, los van voedingsrichtlijnen. In Europa heeft 10 tot 32 procent van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd een ijzertekort. Juist de groep die het sterkst vertegenwoordigd is in vegetarisch en veganistisch eten.
Rood vlees bevat heemijzer, de vorm die het lichaam direct opneemt. Peulvruchten bevatten non-heemijzer, dat aanzienlijk slechter wordt opgenomen, zeker in combinatie met fytaten.
Het advies om minder rood vlees te eten en meer peulvruchten is vanuit klimaatperspectief begrijpelijk. Maar vanuit mineralenperspectief stelt het mensen bloot aan een risico dat de Schijf van Vijf niet benoemt: je mineralenstatus kan verslechteren, ook als je keurig volgens het nieuwe advies eet.
Dat is een blinde vlek die aandacht verdient.
Niet elk mineraal reageert hetzelfde op een verschuiving naar meer plantaardig eten. Dit zijn de meest kwetsbare:
IJzer — Non-heemijzer uit plantaardige bronnen heeft een opnamefractie van 2 tot 20 procent. Heemijzer uit vlees: 15 tot 35 procent. Fytaten drukken dat percentage verder omlaag. Vitamine C bij de maaltijd helpt, maar compenseert het verschil niet volledig.
Zink — Ruim aanwezig in peulvruchten, granen en noten op papier. In de praktijk binden fytaten het zink voordat het wordt opgenomen. Gefermenteerde producten als tempé of zuurdesembrood verminderen dit effect.
Magnesium — Aanwezig in groene bladgroenten, noten en zaden. Maar de opname is mede afhankelijk van de mineralenstatus van de bodem waarop het voedsel groeide. En die bodems zijn de afgelopen decennia aanzienlijk uitgeput.
Selenium — Bijna afwezig in Europees plantaardig voedsel. De seleniumgehaltes in Europese landbouwgrond zijn van nature laag en nemen verder af. Een structurele plantaardige bron bestaat nauwelijks.
Calcium — Aanwezig in boerenkool, broccoli en amandelen. Maar oxalaten — een andere groep antinutriënten — remmen ook hier de opname.
De Schijf van Vijf beveelt meer tofu, tempé en vleesvervangers aan. Maar wie in de supermarkt een kant-en-klare vleesvervanger pakt, koopt ook iets anders: zout. Veel zout.
Uit onderzoek van de Nierstichting onder 332 vleesvervangers bleek het gemiddelde zoutgehalte 1,4 gram per 100 gram, ruim boven de grens van 1,1 gram die het Voedingscentrum hanteert. De Consumentenbond onderzocht zestien vegaburgers en kwam tot dezelfde conclusie. In 2025 voldeed nog maar 26 procent van de onderzochte vleesvervangers aan álle criteria van de Schijf van Vijf.
Met vet is het verhaal anders ,maar niet geruststellender. Gemiddeld bevatten vleesvervangers minder verzadigd vet dan gewone burgers. Maar het gemiddelde verhult wat er aan de uitschieters schuilgaat. Sommige producten zitten ruim binnen de norm. Andere bevatten meer verzadigd vet dan het vlees dat ze vervangen. En aan de verpakking zie je het verschil niet. Hetzelfde product, hetzelfde schap, hetzelfde groene imago en toch werelden van verschil in samenstelling.
Dat is precies het probleem. Niet dat vleesvervangers per definitie slecht zijn. Maar dat de consument wordt geacht dit zelf uit te zoeken, etiket voor etiket, product voor product. Wie minder rood vlees eet en dat compenseert met kant-en-klare alternatieven, ruilt één onzekerheid in voor een andere. Minder ijzer dat aankomt. Meer zout dat binnenkomt. En een verpakking die gezonder oogt dan ze is.
De aanname in veel voedingsadviezen is dat inname gelijkstaat aan opname. Dat je mineralenstatus verbetert zodra je de juiste producten eet. Maar het lichaam werkt anders. Een maaltijd rijk aan mineralen levert alleen iets op als die mineralen ook de celwand bereiken.
Daarin speelt de bodem een rol die zelden wordt benoemd. Fulvinezuur is het transportmechanisme dat de natuur ontwikkelde om mineralen opneembaar te maken — van de aardbodem naar de plant, en van voeding naar de cel. Het bindt zich aan mineralen, maakt ze kleiner en stabieler, en helpt ze door de celwand.
Niet als extra supplement bovenop alles wat je al doet. Als de onderlaag die ervoor zorgt dat wat je eet ook aankomt.
Dat is precies de vraag die ontbreekt in het debat over plantaardig eten en mineralen. Niet welke voedingsgroepen verschuiven. Maar of het systeem dat opname mogelijk maakt nog wel werkt.
Je hoeft de Schijf van Vijf niet te verwerpen. Maar je kunt hem aanvullen met vragen die hij zelf niet stelt.
Kies bewust binnen plantaardig. Niet alle peulvruchten zijn gelijk. Mungbonen, tempé en linzen zijn milder dan bruine bonen of spliterwten — zowel voor de vertering als voor de mineralenopname.
Let op bereiding. Peulvruchten lang weken en goed doorkoken vermindert fytaten aanzienlijk. Fermenteren of kiemen helpt verder. Een blikje kikkererwten openen en dat rekenen als volwaardige mineralenbron is een misvatting.
Combineer slim. Vitamine C bij non-heemijzerbronnen verhoogt de opname. Koffie en thee direct bij de maaltijd remmen hem juist.
Meet wat je niet voelt. IJzer, zink, vitamine B12, vitamine D en selenium zijn de waarden die het eerst onder druk komen bij een plantaardig voedingspatroon. Niet om te optimaliseren, maar om te weten waar je staat.
Stel de juiste vraag. Niet alleen: wat eet ik? Maar ook: wat neemt mijn lichaam daarvan op? Dat is de vraag die het Voedingscentrum niet stelt — en die het meest telt.
Plantaardig eten kan prima. Maar het is geen automatisch beter systeem voor je mineralenstatus.
Wie meer peulvruchten eet, minder rood vlees en vaker grijpt naar vleesvervangers, moet bewust omgaan met mineralenopname, niet alleen met inname. De nieuwe Schijf van Vijf benoemt de verschuiving. Maar niet wat die verschuiving vraagt van je lichaam.
De blinde vlek van het Voedingscentrum
Gerelateerde blogs:
→ Wat is fulvinezuur en waarom heb je het nodig?
Klaar met zoeken? Bestel SMPL72
Wat je wilt weten over SMPL72, opname en hoe het werkt. Heb je nog meer vragen? We beantwoorden alles.
Dat verschilt per persoon en hangt vooral af van je beginsituatie. Fulvinezuur ondersteunt de opname en beschikbaarheid van de mineralen die je al binnenkrijgt via voeding of supplementen. Hoe sneller jouw lichaam reageert op die verbeterde beschikbaarheid, hoe sneller je iets merkt. Mensen met lage mineralenwaarden of een hogere behoefte ervaren vaak eerder verandering dan mensen die al goed gevoed zijn. Sommige gebruikers merken binnen enkele dagen meer helderheid of een rustiger energieniveau, terwijl het bij anderen geleidelijker gaat over een periode van weken. In SMPL72 is het fulvinezuur van nature gebonden aan 72 verschillende mineralen en sporenelementen. Het belangrijkste blijft consistentie: fulvinezuur werkt niet als een snelle prikkel, maar als een dagelijks opname-mechanisme dat stap voor stap effect opbouwt.
Vaak is het zo dat mensen wel wat mineralen uit verschillende bronnen binnen krijgen in hun lichaam. Maar niet genoeg. En bovendien worden ze vaak erg slecht opgenomen door het darmstelsel. Realiseer je dat de meeste supplementen synthetisch zijn en in het geval van mineralen gewoon steen. Met grote moleculen die je lichaam niet of nauwelijks kan opnemen. Over het hoe en waarom van supplementeren hebben wij eerder een blog geschreven. Kijk vooral bij onze blogs. Misschien neem je al magnesium of zink. Maar realiseer je dat je daarmee slechts een of twee mineralen neemt van de 60 die je lichaam elke dag nodig heeft. En dat als je complementair denkt je niet een mineraaltje uit het hele spectrum kunt nemen.
Fulvinezuur is geen energiebooster en ook geen middel dat direct een bepaald effect op vermoeidheid of concentratie geeft. Wat het wél doet, is iets fundamentelers: het ondersteunt de manier waarop je lichaam mineralen kan opnemen en benutten.En juist dat punt, de benutting van mineralen, speelt bij veel mensen een grotere rol dan ze denken. Vermoeidheid, een “mistig hoofd” en concentratieproblemen hebben vaak meerdere oorzaken tegelijk, maar in de orthomoleculaire praktijk ziet men regelmatig dat mineraalhuishouding en elektrolytenbalans hierin een belangrijke factor zijn. Mineralen zijn nodig voor processen zoals:- overdracht van signalen in het zenuwstelsel- energieproductie in de mitochondriën- zuurstoftransport- vochtbalans in en rond de cel- enzymwerking die betrokken is bij focus, alertheid en stofwisseling Als die mineralen onvoldoende beschikbaar zijn op celniveau, kan het lichaam deze processen minder efficiënt uitvoeren. Fulvinezuur kan dat niet oplossen, maar het maakt mineralen chemisch kleiner, beter oplosbaar en beter benaderbaar voor het lichaam. Daardoor kunnen de mineralen die je binnenkrijgt via voeding of supplementen beter worden gebruikt waar ze nodig zijn.Veel gebruikers ervaren daardoor een stabieler energieniveau, meer helderheid of minder schommelingen door de dag. Niet omdat fulvinezuur een directe prikkel geeft, maar omdat mineralen hun werk beter kunnen doen. Dat is een wezenlijk ander mechanisme dan dat van cafeïne, stimulanten of “energieboosters”.Het blijft belangrijk om te benadrukken:fulvinezuur is geen behandeling voor vermoeidheid of concentratieklachten. Het ondersteunt alleen het biologische fundament waarop energie, helderheid en zenuwfunctie draaien. Wat iemand daarvan merkt, hangt af uiteraard ook af van voeding, hydratatie, leefstijl en individuele behoefte.
Fulvinezuur heeft van zichzelf een heel milde, bijna neutrale smaak. De meeste mensen proeven het nauwelijks wanneer ze het in een glas water druppelen. Sommigen omschrijven het als een heel lichte minerale smaak, maar vaak proef je het alleen als je er echt op let.SMPL72 is zuivere fulvinezuur zonder toevoegingen, waardoor de smaak zacht, schoon en subtiel blijft. Je hoeft dus geen bittere, scherpe of “modderige” smaak te verwachten, wat vooral voorkomt bij onzuivere of dikke humusproducten.De meeste gebruikers merken dat het simpelweg smaakt als water met een héél klein vleugje mineraliteit. Daarom is het makkelijk dagelijks te gebruiken, ook voor kinderen of mensen die moeite hebben met sterke smaken.Fulvinezuur van SMPL neem je het beste in een glas chloorvrij water. Vruchtensap kan eventueel ook, maar geen warme dranken. Heel gebruiksvriendelijk dus.
Voeg dagelijks 7 -10 druppels toe aan een glas (chloorvrij) water (vruchtensap kan eventueel ook, maar geen warme dranken)Voor kinderen: 1 druppel per 10 kg lichaamsgewichtVerhoog bij ziekte of intensieve lichamelijke inspanning gerust de dosis.Voor maximale opname: 30 minuten voor de maaltijdVoor een energieke start van de dag: ‘s ochtends op een lege maagVoor herstel: direct na het sporten of fysieke inspanningSMPL72 is een krachtige detox. Drink daarom voldoende waterBouw bij zwangerschap of medicijngebruik de dosis langzaam op en kijk hoe je lichaam reageert. Bij twijfel raadpleeg je arts of verloskundige
